استرس پس از ضربه یا PTSD علل و علائم PTSD


PTSD (PTSD) نوعی اختلال روانی است که پس از تجربه یک رویداد آسیب زا ایجاد می شود. این رویداد آسیب زا که از منظر روانشناختی تروما نامیده می شود، می تواند مواجهه با مرگ واقعی یا تهدید به مرگ، آسیب جدی یا خشونت جنسی باشد. مبتلایان به PTSD انواع مختلفی از علائم شناختی، عاطفی و رفتاری را تجربه می کنند. که بر عملکرد آنها در زندگی تأثیر می گذارد و منجر به تحمیل فشار روانی شدید می شود. در زیر بیشتر در مورد علائم PTSD و روش های درمان توضیح داده ایم. برای آشنایی با سایر اختلالات اضطرابی کلیک کنید.

اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

PTSD (اختلال استرس پس از سانحه) یکی از انواع اختلالات روانی است که پس از تجربه یک رویداد بسیار آسیب زا رخ می دهد. این رویداد آسیب زا در روانشناسی تروما نامیده می شود. ممکن است با مرگ واقعی یا تهدید به مرگ، آسیب جدی یا خشونت جنسی مواجه شود. مبتلایان به PTSD ممکن است تروما را به یکی از سه روش زیر تجربه کرده باشند:

🔹 تجربه مستقیم یک رویداد آسیب زا

🔹 مشاهده یک حادثه آسیب زا هنگامی که برای شخص دیگری اتفاق می افتد.

دانستن اینکه یک رویداد آسیب زا برای یکی از اعضای نزدیک خانواده یا دوست نزدیک اتفاق افتاده است. (توجه به این نکته ضروری است که مرگ یکی از اعضای خانواده یا دوست نزدیک تنها زمانی آسیب تلقی می شود که وحشتناک یا غیرمنتظره باشد).

🔹 تجربه مکرر یا شدید جزئیات آزاردهنده و مملو از نفرت از یک یا چند رویداد آسیب زا (این نوع قرار گرفتن در معرض تروما در افرادی که شغل خاصی دارند رایج تر است. به عنوان مثال، کسانی که در خط مقدم جمع آوری بقایای اجساد هستند یا افسران پلیس که اغلب در مورد جزئیات موارد کودک آزاری توضیح داده می شوند).

برای عضویت در کانال تلگرام ذهن جدید کلیک کنید.

علائم و نشانه های اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

مبتلایان به PTSD علائم روانی ناخوشایند و ناراحت کننده را در جنبه های مختلف گزارش می کنند. که شامل افکار مزاحم، تغییرات خلقی شناختی و تغییرات در سطح برانگیختگی است. در زیر به توضیح هر یک از آنها پرداخته ایم.

❌ علائم مربوط به تعارض و اختلالات روانی همراه با تروما

مبتلایان به PTSD یک یا چند علامت ناراحت کننده مربوط به رویداد آسیب زا را گزارش می کنند. این علائم پس از تجربه تروما شروع می شود:

یادآوری مکرر، ناخواسته و ناراحت کننده از رویداد آسیب زا

🔸دیدن کابوس های مزاحم و تکرار شونده که در آن محتوا یا احساس مربوط به حادثه آسیب زا است.

🔸 بروز واکنش های تجزیه ای به عنوان بازگشت به گذشته که در اصطلاح تخصصی به آن فلاش بک می گویند. در طول فلاش بک، بیمار احساس می کند و طوری رفتار می کند که گویی رویداد آسیب زا در حال وقوع است. (این گونه واکنش ها می تواند با شدت های متفاوت رخ دهد. و در شدیدترین حالت با از دست دادن آگاهی از محیط همراه است)

تجربه پریشانی روانی شدید یا طولانی مدت هنگام مواجهه با هر علامت داخلی یا خارجی که نماد یک رویداد آسیب زا در نظر گرفته می شود.

🔸 بروز واکنش های فیزیکی ملموس به نشانه هایی که به نماد حادثه آسیب زا هستند.

تغییرات شناختی و خلقی

پس از تجربه تروما، بیمار تغییرات منفی در شناخت و خلق و خوی خود را تجربه می کند. مبتلایان به PTSD حداقل دو مورد از علائم زیر را گزارش می کنند.

  1. بروز مشکلات حافظه به صورت ناتوانی در به خاطر سپردن یکی از جنبه های مهم حادثه آسیب زا که توسط متخصصین به عنوان فراموشی تجزیه ای شناخته می شود و ناشی از عوامل دیگری مانند ضربه به سر یا مصرف مواد مخدر و الکل نیست.
  2. پس از تجربه تروما، فرد نوعی باورها یا انتظارات منفی مداوم و اغراق آمیز را در مورد خود، دیگران و جهان کشف می کند. مثلاً می گوید: «من آدم خوبی نیستم»، «به هیچ کس در دنیا نمی توان اعتماد کرد»، «دنیا جای وحشتناک و خطرناکی است».
  3. بیمار افکار تحریف شده مداوم در مورد علت یا پیامدهای رویداد آسیب زا ایجاد می کند که منجر به سرزنش خود یا سرزنش بیش از حد دیگران می شود.
  4. بیمار دائماً حالات عاطفی منفی مانند ترس، وحشت، خشم، گناه یا شرم را تجربه می کند.
  5. تمایل به انزوا افزایش می یابد و علاقه یا مشارکت فرد در فعالیت های مهم به میزان قابل توجهی کاهش می یابد.
  6. بیمار احساس جدایی یا بیگانگی از دیگران را تجربه می کند.
  7. پس از تجربه تروما، فرد ناتوانی دائمی در تجربه احساسات مثبت مانند شادی، رضایت و احساس عشق را تجربه می کند.

❌ علائم PTSD مرتبط با بیقراری

پس از تجربه تروما، مبتلایان به PTSD تغییرات رفتاری قابل توجهی از نظر برانگیختگی و واکنش پذیری به رویداد آسیب زا نشان می دهند. علائم رفتاری PTSD شامل حداقل دو مورد از موارد زیر است.

🔻 افزایش تحریک پذیری و بروز حملات خشم (بدون محرک خاص یا با ضعیف ترین محرک، بیمار خشم شدید را به صورت پرخاشگری کلامی یا فیزیکی نشان می دهد)

🔻 رفتار غیرقابل کنترل و خودآزاری

🔻 گوش نسبت به خطر بیش از حد حساس است

🔻 تقویت پاسخ پریدن یا خوردن

🔻 بروز اختلالات تمرکز

بروز اختلالات خواب مانند بی خوابی یا خواب بی قرار

عوارض استرس پس از سانحه

PTSD با عوارضی همراه است که در این بخش از مقاله توضیح داده ایم.

اختلالات اشتها

افسردگی

افکار و اعمال خودکشی

مشکلات مصرف مواد مخدر

اضطراب

عوامل خطر برای اختلال استرس پس از سانحه

هر کسی که یک یا چند تروما را در زندگی خود تجربه کرده است و لزوماً از PTSD رنج نمی برد. در نتیجه تجربه یک حادثه آسیب زا تنها علت این مشکل نیست، بلکه عوامل دیگری نیز در این زمینه نقش دارند که در زیر به مهمترین آنها اشاره می کنیم:

عوامل خلق و خو

این عوامل شامل مشکلات عاطفی در سن 6 سالگی است. برای مثال مواجهه قبلی با یک رویداد آسیب زا و درگیری با مشکلات اضطرابی در دوران کودکی از جمله این عوامل هستند. همچنین برخی از اختلالات روانی که در سال های بعد زندگی ظاهر می شوند نیز می توانند به عنوان یک عامل خطر برای ابتلا به PTSD عمل کنند. برای مثال، افرادی که از افسردگی یا اختلال هراس رنج می‌برند، در مواجهه با یک رویداد آسیب‌زا احتمال بیشتری برای ابتلا به PTSD دارند.

🔵 عوامل محیطی

عوامل محیطی از دیگر عوامل در PTSD هستند. این عوامل شامل مواردی مانند وضعیت اقتصادی-اجتماعی پایین، تحصیلات پایین، قرار گرفتن در معرض استرس های قبلی، به ویژه در دوران کودکی، ناملایمات دوران کودکی مانند محرومیت مالی یا جدایی والدین، و ویژگی های فرهنگی خاص مانند جبرگرایی یا سرزنش خود هستند. در اینجا لازم به ذکر است که اگر افراد قبل از رویداد آسیب زای زندگی از حمایت اجتماعی خوبی برخوردار باشند، کمتر از سایرین در اثر ضربه به PTSD مبتلا می شوند.

عوامل ژنتیکی و فیزیولوژیکی

یکی از عوامل استرس پس از سانحه، عوامل ژنتیکی و فیزیولوژیکی است. این عوامل شامل مواردی مانند جنسیت زن و سن کم در تصادف است. همچنین، محققان بر این باورند که ژنوتیپ‌های خاصی ممکن است نقش محافظتی یا افزایش دهنده خطر PTSD را ایفا کنند.

ساختار مغز

یکی از عوامل خطر برای بروز استرس پس از سانحه، ساختار مغز است. اسکن مغز نشان می دهد که افراد مبتلا به PTSD هیپوکامپ متفاوتی نسبت به سایرین دارند. این قسمت از مغز نقش مهمی در پردازش خاطرات و احساسات دارد.

علت شناسی اختلال استرس پس از سانحه

⭕ عدم تنظیم مواد شیمیایی و هورمون هایی که مغز در پاسخ ترشح می کند.

⭕ سابقه خانوادگی افسردگی و اضطراب

⭕ تناسب شخصیت فرد

به دلیل حوادث طبیعی، تصادفات جدی، از دست دادن عزیزان، جنگ، حمله شخصی و آزار و اذیت، تجارت پر استرسی دارید.

درمان اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)

روش های مختلفی برای درمان PTSD استفاده می شود. در زیر به برخی از مهمترین آنها اشاره کرده ایم.

درمان شناختی رفتاری

امروزه درمان شناختی رفتاری به عنوان یکی از موثرترین رویکردهای درمانی شناخته می شود. درمانگران در این زمینه سعی در بهبود PTSD با بررسی افکار و نظرات مراجع در مورد رویداد آسیب زا و کمک به آنها در انجام نوعی تجدید نظر در مورد آن دارند. در واقع کارشناسانی که بر اساس رویکرد شناخت درمانی کار می کنند، معتقدند که ریشه همه احساسات و رفتارهای ناخوشایند را باید در طرز تفکر جستجو کرد.

اگر درک شما از خود، دیگران و دنیای اطرافتان تغییر کند، مشکلات عاطفی و رفتاری نیز به خودی خود بهبود خواهند یافت. همچنین در جلسات روان درمانی با رویکرد شناختی- رفتاری، به درمانگر کمک می شود تا یک سری تکنیک های خودآرامبخشی را بیاموزد تا بتواند با علائم اضطراب مبارزه کند و کنترل بیشتری بر موقعیت پیدا کند.

حساسیت زدایی با حرکات چشم و پردازش مجدد (روش EMDR)

در این روش که به طور خاص برای درمان استرس پس از سانحه استفاده می شود، درمانگر سعی می کند با حرکات چشم، خاطرات آسیب زا را در ذهن خود بازآفرینی کند و به نوعی با آنها مقابله کند. همزمان، درمانگر چند تکنیک خودآرامبخشی را به او آموزش می دهد تا بتواند بر احساسات ناخوشایند خود غلبه کند.

گروه درمانی

در گروه درمانی، کسانی که مشکل PTSD مشابهی دارند گرد هم می آیند و با کمک یک درمانگر، یاد می گیرند که چگونه تجربیات خود را به اشتراک بگذارند. به محض اینکه مراجعان ببینند که دیگران نیز شرایطی مشابه آنها دارند، تا حدودی از احساس تنهایی و بیگانگی فاصله می گیرند. همچنین می توانند از تجربیات مثبتی که سایر افراد گروه از آن بهره برده اند در مسیر درمان استفاده کنند و در هنگام مواجهه با هر چالشی از حمایت اعضای گروه استفاده کنند.

دارودرمانی

به دلیل مشکلات خلقی و اضطرابی مختلفی که در PTSD وجود دارد، استفاده از دارودرمانی می تواند به روند بهبودی کمک کرده و از جهاتی آن را تسریع کند. البته توجه داشته باشید که استفاده از داروهای اعصاب به تنهایی برای بهبود PTSD کافی نیست و جلسات روان درمانی باید همزمان دنبال شود. از جمله داروهایی که برای مبتلایان به PTSD تجویز می شود می توان به داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب اشاره کرد.

آخرین کلمه

PTSD یکی از اختلالاتی است که معمولاً برای نیمی از افراد اتفاق می افتد. بنابراین اغلب بعد از یک حادثه، اتفاق یا مشکلی پیش می آید که دچار استرس و مشکل شوید. به همین دلیل همیشه باید خود یا اطرافیانتان را فوراً به روانشناس نشان دهید. مرکز مشاوره مهدان نو به صورت تلفنی و حضوری در خدمت شما مشتریان گرامی می باشد. برای اطلاعات بیشتر با شماره زیر تماس بگیرید

برای دریافت مشاوره در زمینه PTSD می توانید در هر ساعت از شبانه روز با بهترین متخصصان مرکز مشاوره روانشناسی مندان نو با شماره 02191002360 تماس بگیرید.

سوالات متداول

آیا علائم PTSD بلافاصله پس از تجربه رویداد آسیب زا شروع می شود؟

این علائم معمولاً در 3 ماه اول پس از حادثه شروع می شود. اما برخی از افراد هستند که بعداً دچار PTSD می شوند. این نوع اختلال آنها PTSD با شروع تاخیری نامیده می شود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

مطالعه مطالب بیشتر